Kolorowy pasek
Godło, Herb, Logo
Logo Biuletyn Informacji Publicznej

Biuletyn Informacji Publicznej
Urząd Gminy Jakubów

Kolorowy pasek

Informacje przeciwpożarowe

Celem ewakuacji ludzi jest zapewnienie osobom szybkiego i bezpiecznego opuszczenia strefy zagrożonej lub objętej pożarem. Do celów ewakuacji ludzi służą korytarze - poziome drogi ewakuacji i klatki schodowe - pionowe drogi ewakuacyjne z których istnieje możliwość bezpośredniego wyjścia na zewnątrz. Drogi i wyjścia ewakuacyjne oznakowane muszą być oznakowane zgodnie  z PN,  Ewakuacją ludzi z części lub z całego obiektu zarządza kierujący akcją ratowniczo - gaśniczą. W przypadku zaistnienia pożaru lub innego zagrożenia budynku lub jego części, osoby nie biorące udziału w akcji ratowniczej powinny opuścić strefę zagrożenia. Osoby opuszczające strefę zagrożenia kierują się do najbliższego wyjścia służącego celom ewakuacji zgodnie z oznakowaniem. W czasie prowadzenia ewakuacji zabronione jest:

  • dokonywanie jakichkolwiek czynności mogących wywołać panikę,
  • przechodzenie w kierunku przeciwnym do kierunku ewakuacji,
  • zatrzymywanie się lub tamowanie ruchu w inny sposób.

Osoby ewakuowane muszą podporządkować się poleceniom ratowników to jest osobom prowadzącym ewakuację: strażacy, pracownikom służby zabezpieczenia obiektu. Poza ewakuacją ludzi niejednokrotnie zachodzi konieczność ewakuacji mienia. Celem ewakuacji mienia jest zabezpieczenie cennych przedmiotów oraz ważnych dokumentów przed zniszczeniem lub uszkodzeniem w przypadku pożaru lub innego zagrożenia. Ewakuowane przedmioty i dokumenty należy umieszczać aby nie były narażone na zniszczenie lub uszkodzenie. Działania ewakuacyjne muszą być prowadzone w sposób skoordynowany, nie powodujący utrudnień w innych działaniach. Kierujący działaniami powinien wstępnie określić pomieszczenia z których należy wynieść mienie. Do pomieszczeń, z których należy ewakuować mienie w pierwszej kolejności, jeśli istnieje taka możliwość bez narażenia życia i zdrowia zalicza się:

  • pomieszczenia bezpośrednio zagrożone pożarem, w których jest źródło ognia,
  • pomieszczenia sąsiednie ( w pionie i w poziomie) - możliwość rozprzestrzeniania się pożaru lub uszkodzenia przez działanie wysokiej temperatury i gazów popożarowych (dymu),
  • pomieszczenia pod palącym się pomieszczeniem narażone na możliwość zalania w czasie akcji gaśniczej.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PODSTAWOWE OBOWIĄZKI W ZAKRESIE OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ

 

Zgodnie z Ustawą z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej “ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia i mienia przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:

·         zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

·         zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

·         prowadzenie działań ratowniczych”.

Realizację tych przedsięwzięć ustawodawca powierzył każdemu: osobie fizycznej, osobie prawnej, organizacji lub instytucji korzystającej ze środowiska przyrodniczego, budynku, obiektu lub terenu. Prowadzenie odpowiedniej polityki w zakresie ochrony przeciwpożarowej przez państwo, która jest składową systemu bezpieczeństwa publicznego, powierzono Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, który poprzez Państwową Straż Pożarną (powołaną Ustawą z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej), sprawuje ogólny nadzór nad realizacją zadań zawartych w obydwu wspomnianych ustawach (ustawy te zwykło nazywać się “pożarniczymi”). Z treści tych ustaw wynika, że ochrona przeciwpożarowa to nie tylko zapobieganie pożarom i zwalczanie ich, lecz także cały szereg innych zadań, które można nazwać “miejscowymi zagrożeniami i klęskami żywiołowymi”, a do których zalicza się:

·         wypadki i katastrofy drogowe, lotnicze, kolejowe, wodne,

·         awarie i katastrofy techniczne (budowlane, chemiczne, ekologiczne, radiacyjne...),

·         powodzie, susze, huragany, intensywne opady deszczu, gradobicia, trzęsienia ziemi.

Wspomniana już Ustawa o ochronie przeciwpożarowej nakłada na nas pewne obowiązki dotyczące bezpieczeństwa pożarowego wokół nas. Mianowicie każdy jest zobowiązany “zabezpieczyć użytkowane środowisko, budynek, obiekt lub teren przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem”. Nieprzestrzeganie przepisów z zakresu bezpieczeństwa pożarowego naraża nas na sankcje karne “w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach”.

 

 

 

 

CO TO JEST “POŻAR”?

 

Pożar jest procesem utleniania się materiałów palnych, czyli łączenia się materiałów palnych z tlenem. Ten proces utleniania przebiega w sposób gwałtowny. Utlenianie jest zjawiskiem bardzo powszechnie występującym w przyrodzie. Polega ono na egzotermicznej (z wydzielaniem ciepła) reakcji materiału z tlenem (np. rdzewienie metali, butwienie związków organicznych, itp.). Szybkość utleniania wzrasta wraz ze wzrostem temperatury. Spalanie jest więc skomplikowanym procesem fizyko-chemicznym. Podczas spalania spotykamy się z wydzielaniem ciepła, światła oraz produktów spalania w postaci dymu i popiołów. Łączenie się materiału palnego z tlenem jest poprzedzone termicznym rozpadem cząsteczek na atomy, które łatwiej wchodzą w reakcje; znane są one pod nazwą “wolnych atomów”. Rozpad ten wymaga pewnej minimalnej temperatury, zwanej temperaturą zapłonu. Aby kontynuować proces palenia, musimy ciągle dostarczać nowego paliwa-materiału palnego. Obydwa czynniki - paliwo (materiał palny) i utleniacz (tlen) - muszą być dostarczone w ilościach wystarczających do prowadzenia tego procesu oraz w odpowiednich proporcjach. Postęp tej reakcji w wielu kierunkach zależy od stanu skupienia materiału palnego, jego reaktywności, stężenia tlenu w atmosferze oraz od innych czynników (wilgotność, rozdrobnienie materiału palnego ...). Możemy wyróżnić dwa rodzaje palenia się: płomieniowe i bezpłomieniowe. Spalanie bezpłomieniowe, tzw. żarzenie się, jest przykładem powolnego utleniania się, podczas którego materiał palny znajduje się w stanie stałym. Spalanie płomieniowe jest przykładem szybszego utleniania się, podczas którego materiał palny jest gazem lub parą. Stąd już krok do sformułowania bardzo prostej i obejmującej całość zagadnienia definicji pożaru. Mianowicie pożar jest niekontrolowanym procesem palenia się, występującym w miejscu do tego nie przeznaczonym, rozprzestrzeniającym się w sposób niekontrolowany, powodującym zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i zwierząt oraz straty materialne. Do cech charakterystycznych pożaru zaliczyć możemy:

·         możliwość występowania wysokiej temperatury,

·         wysokie promieniowanie cieplne,

·         wydzielanie się dużych ilości produktów spalania,

·         niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia.

Z pożarem związane są zawsze trzy podstawowe czynniki: materiał palny, ciepło (bodziec energetyczny, energia aktywacji) i utleniacz (najczęściej jest to tlen, i o tego typu pożarach będziemy mówić). Wzajemne zależności pomiędzy tymi czynnikami, określające przebieg procesu palenia, można przedstawić symbolami w postaci tzw. trójkąta pożaru, którego boki przedstawiają materiał palny, ciepło i utleniacz. Przedstawiony tutaj “trójkąt pożaru” stanowi podstawę do dalszych rozważań obejmujących przyczyny powstawania i rozprzestrzeniania się pożaru, a także zagadnienia związane ze środkami gaśniczymi

 

Współistnienie tych trzech czynników w jednym miejscu, w jednym czasie i w odpowiednich proporcjach warunkuje zapoczątkowanie i rozwój pożaru. Stąd łatwo można wywnioskować, że brak któregokolwiek z tych czynników spowoduje przerwanie procesu palenia, czyli przerwanie łańcuchowej reakcji spalania, co będzie równoznaczne z ugaszeniem pożaru.

Jak już wspomniałem, pierwszym z niezbędnych do powstania i rozwoju pożaru elementów jest materiał palny, który może występować w stanie skupienia stałym, ciekłym lub gazowym. Stałe materiały palne mogą także występować w różnych stopniach rozdrobnienia.

Drugim z niezbędnych elementów jest utleniacz. Jak już zaznaczyłem, ograniczymy się do tlenu. Tlen atmosferyczny jest czynnikiem podtrzymującym palenie w przeważającej ilości występujących pożarów. Tlen jest pierwiastkiem chemicznym, występującym w normalnych warunkach w postaci gazu. Łatwo wchodzi w reakcje chemiczne z innymi pierwiastkami i związkami. W atmosferze ziemskiej jest ponad 20% tlenu. Dzięki niemu istnieje życie na ziemi, i jak już wspomniano - to on podtrzymuje palenie.

Trzecim z niezbędnych do zapoczątkowania i podtrzymywania procesu palenia jest ciepło. Ciepło umożliwia osiągnięcie przez materiał palny odpowiedniej temperatury, która warunkuje przebieg reakcji spalania. Ciepło (energia cieplna) może rozprzestrzeniać się poprzez:

·         unoszenie, czyli przemieszczanie za pośrednictwem cząstek nagrzanego powietrza,

·         przewodzenie, czyli poprzez nagrzewanie się kolejnych części materiałów,

·         promieniowanie.

W zależności od rodzaju materiału palnego, jego stanu skupienia oraz jego rozdrobnienia różna jest ilość ciepła, czyli niezbędna do zapoczątkowania procesu palenia wielkość bodźca energetycznego.

 

Inicjowanie procesu spalania:

  • Zapalenie
  • Zapłon
  • Samozapalenie

Zapalenie polega na równomiernym ogrzaniu materiału palnego do takiej temperatury, w której zapali się on samorzutnie w całej masie bez udziału tzw. punktowego bodźca energetycznego.

Zapłon to zapalenie cieczy palnej punktowym bodźcem energetycznym (dzieje się to w ograniczonej przestrzeni a czoło płomienia przemieszcza się następnie już samoczynnie na całą pozostałość mieszaniny) – dotyczy tylko cieczy palnych.

Samozapalenie - proces zachodzącym w wyniku procesów biologicznych lub fizycznych i chemicznych (egzotermicznych) materiałów, przy czym samonagrzewanie się materiałów a następnie ich zapalenie następuje bez zewnętrznego bodźca termicznego (np. samozapalenie zestogowanych płodów rolnych, samozapalenie w wyniku egzotermicznej reakcji chemicznej itp.).

Temperatura zapalenia jest to najniższa temperatura materiału, który ogrzewany strumieniem ciepła dostarczonym z zewnątrz w wyniku rozkładu termicznego wydziela palną fazę lotną o stężeniu umożliwiającym jego zapalenie się, tzn. samorzutne pojawienie się płomienia.

Temperatura zapłonu jest to najniższa temperatura cieczy ogrzewanej w ściśle określony sposób, której pary tworzą z powietrzem mieszaninę zapalającą się przy zbliżeniu płomienia. Temperatura zapłonu charakteryzuje tylko ciecze palne.

 

JAK DZIELIMY POŻARY?

Obecnie stosowany jest podział pożarów na cztery grupy, które przedstawiono w poniższej tabeli:

GRUPA POŻARÓW

OKREŚLENIE RODZAJU POŻARÓW

A

Pożary ciał stałych pochodzenia organicznego, podczas spalania których występuje zjawisko żarzenia się (drewno, papier, węgiel ...).

B

Pożary cieczy palnych i ciał stałych topiących się podczas palenia (benzyna, nafta, rozpuszczalniki, alkohole ...).

C

Pożary gazów (metan, gaz ziemny, acetylen...).

D

Pożary metali (sód, potas, magnez ...).

Oprócz tych grup stosowany jest jeszcze symbol E oznaczający pożar z grup A, B, C lub D występujący w obrębie urządzeń elektrycznych pod napięciem.

 

Na potrzeby sporządzania dokumentacji zdarzeń ustala się podział pożarów według ich wielkości:

1. pożar mały - występuje, jeśli w jego wyniku zostały spalone lub zniszczone:

  1. obiekty lub ich części, ruchomości, składowiska materiałów, maszyny, urządzenia, surowce, paliwa itp., o powierzchni do
  2. lasy, uprawy, trawy, torfowiska i nieużytki, o powierzchni nie większej niż 1 ha,

2. pożar średni - występuje, jeśli w jego wyniku zostały spalone lub zniszczone:

  1. obiekty lub ich części, ruchomości, składowiska materiałów, maszyny, urządzenia, surowce, paliwa itp., o powierzchni od 71 do 300 m2 lub objętości od 351 do 1500 m3,
  2. lasy, uprawy, trawy, torfowiska i nieużytki, o powierzchni powyżej 1 ha i nie większej niż 10 ha,

3. pożar duży - występuje, jeśli w jego wyniku zostały spalone lub zniszczone:

  1. obiekty lub ich części, ruchomości, składowiska materiałów, maszyny, urządzenia, surowce, paliwa itp., o powierzchni od 301 do 1000 m2 lub objętości od 1501 do 5000 m3,
  2. lasy, uprawy, trawy, torfowiska i nieużytki, o powierzchni powyżej 10 ha i nie większej niż 100 ha,

4. pożar bardzo duży - występuje, jeśli w jego wyniku spalone lub zniszczone powierzchnie lub objętości przekraczają wartości podane w punkcie 3.

 Przy ustaleniu wielkości pożarów, w stosunku do których nie można zastosować kryteriów określonych w poprzednim zapisie, w szczególności w przypadku pożarów odwiertów naftowych, rurociągów gazowych, paliwowych, urządzeń technologicznych poza budynkami, przyjmuje się następujące kryteria wielkości pożarów:

  1. pożar mały - jeżeli podano do 4 prądów gaśniczych,
  2. pożar średni - jeżeli podano 5-12 prądów gaśniczych,
  3. pożar duży - jeżeli podano 13-36 prądów gaśniczych,

 

Wykaz przyczyn powstania pożarów:

  • 01 nieostrożność osób dorosłych (NOD) przy posługiwaniu się ogniem otwartym, w tym papierosy, zapałki,
  • 02 NOD przy wypalaniu pozostałości roślinnych na polach,
  • 03 NOD przy posługiwaniu się substancjami łatwo palnymi i pirotechnicznymi,
  • 04 NOD przy prowadzeniu prac pożarowo - niebezpiecznych,
  • 05 NOD w pozostałych przypadkach,
  • 06 nieostrożność osób nieletnich (NON) przy posługiwaniu się ogniem otwartym, w tym papierosy, zapałki,
  • 07 NON przy wypalaniu pozostałości roślinnych na polach,
  • 08 NON przy posługiwaniu się substancjami łatwo palnymi i pirotechnicznymi,
  • 09 NON przy prowadzeniu prac pożarowo niebezpiecznych,
  • 10 NON w pozostałych przypadkach,
  • 11 wady urządzeń i instalacji elektrycznych, w szczególności przewody, osprzęt oświetlenia, odbiorniki bez urządzeń grzewczych,
  • 12 nieprawidłowa eksploatacja urządzeń i instalacji elektrycznych,
  • 13 wady elektrycznych urządzeń ogrzewczych, w szczególności piece, grzałki, kuchnie,
  • 14 nieprawidłowa eksploatacja elektrycznych urządzeń ogrzewczych,
  • 15 wady urządzeń ogrzewczych na paliwo stałe,
  • 16 nieprawidłowa eksploatacja urządzeń ogrzewczych na paliwo stałe,
  • 17 wady urządzeń ogrzewczych na paliwo ciekłe,
  • 18 nieprawidłowa eksploatacja urządzeń ogrzewczych na paliwo ciekłe,
  • 19 wady urządzeń ogrzewczych na paliwo gazowe,
  • 20 nieprawidłowa eksploatacja urządzeń ogrzewczych na paliwo gazowe,
  • 21 wady urządzeń mechanicznych,
  • 22 nieprawidłowa eksploatacja urządzeń mechanicznych,
  • 23 wady procesów technologicznych,
  • 24 nieprzestrzeganie reżimów technologicznych,
  • 25 nieprawidłowe magazynowanie substancji niebezpiecznych,
  • 26 wady środków transportu,
  • 27 nieprawidłowa eksploatacja środków transportu,
  • 28 samozapalenia biologiczne,
  • 29 samozapalenia chemiczne,
  • 30 wyładowania atmosferyczne,
  • 31 wady konstrukcji budowlanych,
  • 32 nieprawidłowa eksploatacja konstrukcji budowlanych,
  • 33 elektryczność statyczna,
  • 34 podpalenia umyślne, w tym akty terroru,
  • 35 pożary jako następstwo innych miejscowych zagrożeń,
  • 36 inne przyczyny,
  • 37 nieustalone.

 

 

 

Zadania  PSP w zakresie działalności kontrolno-rozpoznawczej

Zadania i obowiązki Państwowej Straży Pożarnej są określone przez kilkanaście aktów prawnych. Nadrzędne znaczenie mają ustawy: z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002r. Nr 147, poz. 1229) oraz o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002r Nr 147, poz. 1230), definiujące główne pojęcia dotyczące ochrony przeciwpożarowej i tworzące podstawy do działania Państwowej Straży Pożarnej. Akty te są podstawą działalności kontrolno rozpoznawczej, stanowiącej istotną część ochrony przeciwpożarowej.

Ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć, mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez m.in. zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Rozumie się przez to zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom oraz tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej nakłada w związku z powyższym szereg obowiązków na osoby fizyczne, prawne, organizacje lub instytucje korzystające ze środowiska, budynków obiektów lub terenów. Wykonanie tych obowiązków sprawdza Państwowa Straż Pożarna, przeprowadzając czynności kontrolno – rozpoznawcze z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Ustawa o PSP w art. 1 określa następujące zadania organów PSP w zakresie zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia:

-   rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,

-   nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych,

-   prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności.

Zadania te są realizowane poprzez następujące jednostki organizacyjne PSP:

1)    Komendę Główną,

2)    komendy wojewódzkie,

3)    komendy powiatowe (miejskie),

4)    szkoły oraz ośrodki szkolenia,

5)    jednostki badawczo-rozwojowe,

6)    Centralne Muzeum Pożarnictwa.

 Zadania związane z rozpoznawaniem zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń oraz nadzorem nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych realizowane są w pierwszym rzędzie przez komendy powiatowe (miejskie) PSP. Komendant powiatowy (miejski) PSP jest organem właściwym w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji PSP (art. 11a. ustawy o PSP). Jego zadania (art. 13 ustawy o PSP) w zakresie działalności kontrolno – rozpoznawczej obejmują:

-     rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,

-     nadzorowanie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych,

-     wstępne ustalanie przyczyn oraz okoliczności powstania i rozprzestrzeniania się pożaru.

Zadania te realizowane są poprzez przeprowadzanie czynności kontrolno – rozpoznawczych (art. 23 ustawy o PSP). W związku z tym osoba uprawniona do przeprowadzenia tych czynności ma prawo (art. 25 ustawy o PSP):

        1)      wstępu do wszystkich obiektów i pomieszczeń, z wyłączeniem części mieszkalnej oraz stanowiących własność bądź zarządzanych przez:     

    a)      Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, Policję, Urząd Ochrony Państwa i Straż Graniczną,

    b)     obce misje dyplomatyczne, urzędy konsularne bądź inne instytucje międzynarodowe korzystające z immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych,

        2)       żądania wyjaśnień w sprawach związanych z ujawnionymi nieprawidłowościami.

Komendant powiatowy (miejski) PSP, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do (art. 26 ustawy o PSP):

      1)      nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie,

      2)      wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru - decyzje te podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Organem odwoławczym od ww. decyzji jest komendant wojewódzki PSP (art. 27 ustawy o PSP).

Ponadto zadania komendanta wojewódzkiego PSP w zakresie działalności kontrolno – rozpoznawczej są następujące (art. 12 ustawy o PSP):

-        kontrola uzgadniania projektów budowlanych pod względem ochrony przeciwpożarowej,

-        analizowanie stanu bezpieczeństwa województwa w zakresie zadań realizowanych przez PSP,

-        wspieranie inicjatyw społecznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do komendanta wojewódzkiego PSP jest Komendant Główny PSP (art. 11a. ustawy o PSP). Zgodnie z art. 9 ustawy o PSP Komendant Główny PSP jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Zadania komendanta Głównego PSP w zakresie działalności kontrolno – rozpoznawczej są następujące (art. 10 ustawy o PSP):

-        analizowanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,

-        inicjowanie przedsięwzięć oraz prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,

-        inicjowanie oraz przygotowywanie projektów aktów normatywnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,

-        powoływanie i odwoływanie rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i nadzór nad ich działalnością.

Metadane

Data utworzenia:(brak danych)
Wprowadził do systemu:Jerzy Podsiadły
Data wprowadzenia:2008-02-05 00:00:00
Opublikował:Jerzy Podsiadły
Data publikacji:2008-02-05 00:00:00
Ostatnia zmiana:2008-02-05 00:00:00
Ilość wyświetleń:2605
Urząd Gminy Jakubów
Mińska 15, 05-306 Jakubów

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.

Zamknij